DIGITALE OPVOEDINGSONDERSTEUNING

Vanaf vandaag is De Opvoedingscanon beschikbaar op internet. Een lijst met 51 (??) thema's, van 'ontwikkeling' naar 'steun voor de ouders'. Het is één van de producten naar aanleiding van een onderzoek naar opvoeden in Den Haag. Zowel ouders als beroepskrachten werden in dat onderzoek bevraagd op hun opvoedkennis en -opvattingen. Daaruit kwam naar voren dat er volgens de onderzoekers nogal wat aan die kennis ontbrak. De respondenten, voornamelijk ouders, kregen van begeleidend hoogleraar René Diekstra een ’slecht’ rapport. Gemiddeld hadden zij slechts 32 van de 58 goed. ....Vandaar de gedachte om deze kennis aan te vullen met een informatieve website. “Oogmerk van een canon is niet mensen voor te schrijven wat ze moeten weten of hoe ze moeten handelen, maar een vademecum te vormen voor het vergroten van kennis, het bevorderen van begrip en het ondersteunen van effectief handelen.”

Tja. Als dit een product van mijn eigen studenten hbo pedagogiek zou zijn, zou ik het nog niet goedgekeurd hebben.

Waarom zijn de teksten niet op de lezer gericht en gaan ze steeds OVER ouders? Dit heeft een vervreemdend effect op mij (ik ben zelf ook moeder). We krijgen als ouders al een onvoldoende..., lekker motiverend! Het geeft me het gevoel dat de deskundige het beter weet dan ik... en dat mag zo zijn, maar (nu even op de stoel van de professional:) het is nu juist de uitdaging om ouders te activeren, aan te sluiten op hun kennis, hen op zoek te laten gaan naar antwoorden. Met andere woorden: vragen stellen en de weg wijzen was een stuk interessanter geweest dan 'de' antwoorden geven. Wie hier meer over wil weten kan eens kijken op de website van Winterberry Press, met veel materiaal over een family centered benadering van gezinnen.

Over 'de' antwoorden gesproken: in opvoeden bestaan geen kant-en-klare antwoorden. Het is nu juist, zo leer ik mijn studenten, een voortdurend veranderend proces, waarin vooral communicatie centraal staat. We moeten ouders dus zonodig wijzer maken over communicatie. Dat bereikt deze canon niet. Sterker nog: als de deskundigen zo met ouders communiceren geeft dat een tamelijk autoritair rolmodel.

Waarom zijn de teksten best lang en onoverzichtelijk? De vetgedrukte zinnen lijken tamelijk willekeurig? In wetenschappelijke literatuur wordt aangegeven dat het niveau van eind lagere school wenselijk is voor dit soort voorlichting. Is dit niveau gecheckt? In Amerika kent men daarvoor de Flesch Reading Ease Test; in het Nederlands is op basis daarvan een gemakkelijke site ontwikkeld waar je kunt testen op welk niveau je schrijft. Een snelle test van drie pagina's leert dat het niveau te moeilijk is (nr. 18, 44, 50)! De titel 'canon' deed ook al het ergste vermoeden.

En dan misschien wel het meest heikele punt. Wat is de onderliggende theoretische basis voor bepaalde adviezen die in de canon staan? Bijvoorbeeld: "Bij raar of veel huilende baby’s kan inbakeren helpen". Allereerst is dit naar mijn weten nog steeds zeer omstreden en áls er al voor gekozen wordt, moet dit ter dege uitgelegd en geoefend worden, anders gebeuren er nog doe-het-zelf-ongelukken. Dit is een duidelijk voorbeeld van een slecht advies: slecht onderbouwd en slecht uitgelegd en straks dus slecht toegepast. Ennuh, wat is raar huilen? Mijn man en ik zeiden altijd: "de sirene gaat weer af". Een beetje humor was misschien ook geen overbodige luxe geweest in een opvoedingscanon.

Al met al: het is razend moeilijk om betrouwbare en volledige en effectieve informatie te geven over opvoeden. En mijn conclusie is: met de opvoedingscanon is dat helaas ook weer niet gelukt.